رییس اداره موزه های استان اصفهان:
کسی تاکنون به فکر تأثیری که می تواند شیوع یک بیماری بر موزه ها بگذارد نبوده است

 

در پی شیوع ویروس کرونا و اعلام قرنطینه، موزه های کشور تا زمان نامعلومی تعطیل شدند. ولی آیا موزه ها فقط مکان های فیزیکی برای بازدید هستند و یا فعالیت های متنوعی دارند که همچنان می تواند با وجود درهای بسته برای ما جذاب، سرگرم کننده و آموزشی باشد. اینکه موزه های ما چقدر در شبکه های اجتماعی و فضای مجازی فعال هستند و اصولا در این فضای مجازی چه می کنند و چه برنامه هایی برای این دوران و دوران پسا کرونا دارند، مساله ای است که خانم امینی از موزه ملی علوم وفناوری طی مصاحبه های مختلف با مسوولین موزه های کشور به آن پرداخته است. در این مطلب شما مصاحبه  خانم ساغر حمیدی، رییس اداره موزه های استان اصفهان  و بارزس ایکوم ایران را می خوانید.

کرونا، علاوه بر متاثر کردن بخش‌های اقتصادی، بخشی از نقش آفرینان فرهنگی را که مستقیما با عموم مردم سرکار دارند، مانند موزه‌ها، کتابخانه های عمومی، تئاتر و سینما ها را بطور وسیعی دستخوش مشکلات بزرگی کرده و یا خواهد کرد، چند نمونه از مشکلاتی که طی این دوران موسسه شما با آن مواجه است و  بزرگترین نگرانی و مشکلی که در آینده از این بحران موسسه شما را تحت تاثیر قرار خواهد داد چیست؟

 

موزه های تحت پوشش میراث فرهنگی استان اصفهان به ویژه موزه های شاخص چهلستون و فین کاشان همیشه در تمامی ایام سال پذیرای بازدیدکنندگان بیشماری بوده و سایر موزه های استان به ویژه در ایام تعطیلات نوروزی با جمعیت عظیمی از بازدیدکنندگان مواجه می شد که امسال با شیوع بیماری کرونا از اوایل اسفند ماه تعداد بازدیدکنندگان رو به کاهش گذاشته و سپس با دستور رسمی تعطیلی به یکباره تمامی بازدید کنندگان خود را از دست داد. اولین چالش مطرح شده در ارتباط با این شیوع، غافلگیر شدن تمامی پرسنل و مسئولین و سردرگمی در چگونگی مواجهه با این مشکل بود در هفته های ابتدایی شیوع که موزه ها و اماکن تاریخی باز بودند استرس ناشی از اخبار ناگوار همه گیری این ویروس موجب بروز نگرانی در تمامی پرسنلی که ناچار به حضور در سر کار خود بوده و با بازدیدکنندگانی که تماماً نیز از افراد غیر بومی (گردشگران داخلی و خارجی که اکثر ایشان هم آسیایی بودند) و بالطبع مشکوک به ناقل بیماری گذشت و پس از اعلام رسمی تعطیلی اماکن تا حدودی نگرانی ایشان رفع شد اما با دستور حضور در محل کار بدون پذیرش بازدیدکننده، با توجه به عدم وجود برنامه مشخص عملاً فعالیتی در این حوزه صورت نمی گرفت و کار تعریف شده ای برای حدود90 درصد پرسنل وجود نداشت و تنها بخش فعال موزه ها حوزه مدیریت آنها و پیگیری فعالیت های عمرانی در حال انجام و پاسخ به مکاتبات بود. بزرگترین بحران موزه های وابسته همانند بقیه موزه ها کاهش درآمد است گرچه همانند موزه های خصوصی دچار بحران از نظر تأمین حقوق پرسنل و فعالیت های حفظ و نگهداری نخواهند شد که این خود مشکل بسیار بزرگی است اما با ادامه دار شدن تعطیلی موزه ها و صفر شدن درآمدها عملاً فعالیت های جاری موزه های دولتی هم که از محل درآمدها انجام می شد با کسر بودجه مواجه خواهد شد. از طرفی خطر کاهش نیرو ها از طریق انتقال به مراکز دیگر نیز وجود خواهد داشت که بعد از بازگشایی موزه ها ممکن است نیروهای انتقالی به پست های قبلی بازنگردند و موزه ها دچار بحران کمبود نیرو به ویژه در بخش های حفاظتی شوند.

 

امروزه، نقش پررنگ فرهنگ و خلاقیت در جوامع مشخص است. بسیاری از فعالیت‌های فرهنگی و هنری نقش بسزایی در سلامت روحی و روانی جوامع ایفا می‌کنند و در هفته هایی که گذشت بسیاری از موسسات فرهنگی، فعالیت‌های آنلاین فراوانی را با این هدف به اجرا گذشتند، ارزیابی کیفیت بهره برداری مخاطبین ، حق کپی رایت و  مالکیت فکری و حقوق معنوی انتشار آثار مجازی در صفحات اجتماعی  چه جایگاهی در میزان فعالیت های مجازی خواهد داشت ؟

با ماندگاری شیوع بیماری در دو ماه اخیر یکی از راه هایی که بسیاری از موزه ها و سایت های فرهنگی در پیش گرفتند معرفی آنلاین و فعالیت در فضای مجازی بود که مورد توجه بسیاری قرار گرفت و انگیزه ای شد تا هر روز موزه های بیشتری به این فعالیت روی آورند اما حقیقتاً این فعالیت ها زمانی می تواند بصورت مستمر به عنوان یکی از فعالیت های موزه ها در کنار بازدید عمومی حیات خود را ادامه دهد که اولاً منابعی برای هزینه های متحمل به این بخش وجود داشته باشد چرا که فعالیت آنلاین آنهم با ارائه تصاویر و فیلم های با کیفیت، هزینه زیادی را بر دوش مدیران و کارشناسان موزه ها خواهد گذاشت که اگر برنامه مشخصی برای درآمدزایی از این طریق وجود نداشته باشد یا حمایت های دولتی صورت نگیرد بزودی با کاهش محتوا و به تدریج با تعطیلی سایت های مجازی روبرو خواهیم شد. به اعتقاد اینجانب باید به دنبال الگوهای موفق در این زمینه در موزه های جهان گشت نظیر موزه متروپولیتن که سال های سال است که در کنار فعالیت اطلاع رسانی از طریق بستر اینترنت اقدام به ایجاد فروشگاه آنلاین از محصولات فرهنگی مرتبط با موزه نموده و با استفاده از همین بستر باشگاه هوادارانی دایر کرده که به مناسبت های مختلف برای همراهی آنان تخفیف هایی برای بازدید، خرید یا شرکت در دوره ها یا کلاس ها قائل می شود. همچنین است استفاده از سایت ها بصورت پلکانی(دسترسی براساس میزان اطلاعات درخواستی به عنوان مثال: ارائه اطلاعات کلی و عکسی با کیفیت و حجم پائین تر برای عموم بازدیدکنندگان سایت و ارائه کیفیت های بهتر و مطالب جامع تر با اخذ هزینه ای هرچند جزئی که علاوه بر درآمدزایی می تواند مبحث کپی رایت و ارائه اطلاعات را کنترل و طبقه بندی نماید).

اهمیت تهیه دستورالعمل های مشخص و طراحی برنامه های پس از بحران ضمن تاثیرات این  بیماری همه گیری بر موزه ها و فعالیت‌های فرهنگی چیست؟   آیا موسسه ی شما اقدام به برنامه ریزی نموده است ؟

 

برای هماهنگی و پیشگیری از تشتت آرا و اعمال سلیقه های گوناگون در فعالیت های پس از اپیدمی حاضر، ضروری است دستورالعمل های ویژه ای که توسط تمامی متخصصین و دست اندرکاران، تهیه و ابلاغ شده است ملاک عمل تمامی موزه ها قرار گیرند. این دستورالعمل بایستی هم بعد انسانی و هم بعد حفاظت اشیاء را در برگیرد و به گونه ای باشد که هم نکات ایمنی برای بازدیدکنندگان و کارکنان را در نظر گیرد و هم آسیب های احتمالی بر اشیاء و تجهیزات موزه ها و همچنین بناهای تاریخی(بسیاری از موزه ها در سطح کشور در بناهای تاریخی ارزشمند و دارای تزئینات منحصر بفرد قرار گرفته اند) را مورد توجه قرار دهد. براساس گفته مدیرکل محترم موزه ها و اموال منقول وزارت میراث فرهنگی و همچنین معاون محترم میراث فرهنگی این وزارتخانه ظاهراً این دستورالعمل در دست تهیه است و سعی بر این است که کامل و جامع باشد.

 

آیا موسسه شما متناسب با شرایط کشور اقلیمی و اجتماعی، دارای برنامه های از پیش تعیین شده در مورد بحران های بلایای طبیعی و جنگ و غیره است ؟ مدیریت بحران در این شرایط بر عهده ی کیست و متخصصین مدیریت بحران نظم افزاری و سخت افزار در موسسه شما از قبل آموزش دیده بودند ؟

 

تا کنون برنامه مدونی برای مدیریت بحران در اصفهان تدارک دیده نشده است. البته بدین معنی نیست که هیچ پیش بینی و اقدامی نیز دراین خصوص انجام نشده، لیکن مطابق با یک پروتکل واحد نیست. اما مقرر است با توجه به تشکیل کمیته های مدیریت بحران برای تمامی موزه ها در سطح استان و تعیین اعضای اصلی و اجرایی به مرحله عمل درآید. در کنار آن مقرر است مطالعات پدافند غیرعامل موزه ها و بناهای شاخص استان در سال جاری به انجام رسیده و با مشخص شدن شرح وظایف مقرر، برنامه ریزی لازم در جهت مواجهه با انواع مشکلات صورت گیرد. لازم به ذکر است تاکنون کسی به فکر تأثیری که می تواند شیوع یک بیماری بر موزه ها یگذارد نبوده و اینکه چه خطراتی ممکن است برای آنها بوجود آید را متصور نبوده. لذا ضروری است هر چه سریعتر کمیته های بحران و پدافند غیرعامل که در حقیقت بصورت مکمل هم هستند تشکیل و براساس پروتکل های مصوب اقدامات لازم را برنامه ریزی و اجرا نمایند.

 

سطح ارتباط و شناخت شما و شناسایی شما از موسسات حمایتی بالادستی و حمایت دولتی  مراکز پیش بینی مدیریت بحران دولتی تا چه اندازه است؟ همچنین ارتباط شما با موسسات کوچکتری که به دانش و تجربه شما در این زمینه نیاز دارند، چگونه است؟

 

نظر به اینکه تمامی موزه هایی که در سطح استان اصفهان فعالیت می نمایند مجوز خود را از اداره کل موزه های وزارت میراث فرهنگی اخذ نموده اند، پس هر اقدامی نیز در جهت ابلاغ دستورالعمل ها و پروتکل ها بایستی از سوی ایشان به تمامی موزه ها ابلاغ و درصورت نیاز، اقدام به برگزاری دوره های آموزشی نماید. که با توجه به حضور کارشناسان خبره در استان اصفهان چه در اداره کل میراث فرهنگی و چه در دانشگاه هنر اصفهان می توان برنامه ریزی درون استانی جهت پوشش آموزشی لازم را انجام داد.

کمیته مدیریت بحران و حفاظت پیشگیرانه سازمان میراث فرهنگی و سایر نهادهای ذیی ربط در شرایط فعلی و مواجهه با ویروس کووید 19 چه کمک هایی اعم از فکری و مالی با موسسه شما  انجام داده است ؟

 

در وزارتخانه نیز این رویداد بسیار ناشناخته بود و پیش بینی ویژه ای نیز برای آن نشده بود و اخیراً در حال تهیه دستورالعمل می باشند و با توجه به دستور اکید که هر اقدامی با تأیید ستاد کرونا باید صورت گیرد وزارت خانه نیز ابلاغ هایی که از طریق ستاد کرونا ارسال شده بود در اختیار استان ها قرار می داد که جنبه عمومی داشته و اختصاصی محسوب نمی شود و در موزه ها نیز براساس اعلام ها و دستورات بهداشتی عمومی عمل ضدعفونی توسط خود پرسنل صورت گرفته و می گیرد. اما برنامه ریزی برای آینده و اینکه چگونه پرسنل را حفظ کرد و از پتانسیل ایشان در این روزهایی که عملاً مشغله خاصی ندارند، استفاده نمود. فعلاً در اختیار مدیران موزه هاست و حقیقتاً نیز هیچگاه برای بهره وری بهینه از پرسنل هیچ دستورالعملی نمی تواند پاسخگو باشد چرا که با توجه به تنوع محتوایی، تفاوت در حجم آثار و همچنین اقلیم متفاوت موزه ها ، نمی توان برای همه آنها یک نسخه پیچید. به اعتقاد من موزه داران و مدیران موزه ها دراین حوزه می توانند نقش کلیدی بازی کنند و این بهترین فرصت برای نشان دادن اهمیت فعالیت موزه ها به ویژه در حوزه دولتی است که هر از گاهی با کم شدن مخاطبان موزه، مسئولان را به فکر کاهش و جابجایی نیروها و حتی در مواردی تعطیل نمودن آنها می اندازد در حالی که خطر تعطیلی هیچگاه موزه های فعال را حتی اگر بازدیدکننده نداشته باشند تهدید نمی کند.

پی نوشت : اداره کل میراث فرهنگی استان اصفهان دارای هشت موزه وابسته است که در سطح استان فعالیت می کنند، همچنین در استان اصفهان پانزده موزه خصوصی، نه موزه دولتی غیروابسته و سه موزه مشارکتی فعال نیز وجود دارد.

 

 

 

 

 

 

 

همرسانی این خبر

نوشته های مرتبط

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *